អំពីប្រវត្តិចម្ការដូងខ្ទិះ
ដូងខ្ទិះ គឺជាប្រភេទផ្លែឈើដ៏កម្រ និងមានតម្លៃថ្លៃមួយ ដែលទទួលបានការពេញនិយមយ៉ាងខ្លាំងក្នុងការយកមកច្នៃជាបង្អែមដ៏ឈ្ងុយឆ្ងាញ់។ លក្ខណៈពិសេសដែលធ្វើឱ្យដូងប្រភេទនេះខុសប្លែកពីដូងធម្មតា គឺសាច់របស់វាមានកម្រាស់ក្រាស់ ទន់រអិលដូចចាហួយ និងមានទឹកខាប់អន្ធិលៗ ឬស្ទើរតែគ្មានទឹកតែម្តង។ ប៉ុន្តែ តើអ្នកដឹងទេថា មុននឹងក្លាយជាដំណាំដែលមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ដូចបច្ចុប្បន្ន ដូងខ្ទិះមានប្រវត្តិ និងការវិវត្តយ៉ាងដូចម្តេចខ្លះ?
ពីដើមឡើយ មិនមានការដាំដុះជា "ចម្ការដូងខ្ទិះ" សុទ្ធសាធនោះទេ។ ដូងប្រភេទនេះកើតឡើងដោយសារបម្រែបម្រួលហ្សែនពីធម្មជាតិ (Genetic Mutation)។ កាលពីសម័យមុន ក្នុងដូងមួយធ្លាយ កសិករអាចប្រទះឃើញដូងខ្ទិះតែ ១ ទៅ ២ ផ្លែប៉ុណ្ណោះ ហើយដើម្បីដឹងថាវាជាដូងខ្ទិះ គេត្រូវយកវាមកក្រឡុកស្តាប់សំឡេងក្បែរត្រចៀក (បើគ្មានសំឡេងទឹកគ្រលក់ គឺភាគច្រើនជាដូងខ្ទិះ)។ បញ្ហាប្រឈមដ៏ធំបំផុតនាពេលនោះ គឺផ្លែដូងខ្ទិះមិនអាចយកទៅបណ្តុះជាកូនដើមបានឡើយ ព្រោះសាច់ដ៏ក្រាស់និងកង្វះទឹករបស់វា ធ្វើឱ្យអំប្រ៊ីយ៉ុងមិនអាចលូតលាស់បាន ហើយវានឹងស្អុយខូចតែម្តង។
ទោះបីជាជួបការលំបាកក្នុងការបន្តពូជក៏ដោយ ក៏ដូងខ្ទិះនៅតែមានប្រវត្តិល្បីល្បាញប្រចាំតំបន់ ជាពិសេសនៅស្រុកកូវកែ ខេត្តព្រះត្រពាំង (ខេត្តត្រាវិញ) នៃដែនដីកម្ពុជាក្រោម។ ឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្របានកត់ត្រាថា នៅកំឡុងឆ្នាំ ១៩២៤ ព្រះសង្ឃខ្មែរមួយអង្គបាននាំយកពូជដូងនេះទៅដាំនៅទីនោះ ហើយដោយសារលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុ និងដីអំណោយផល វាបានវិវត្តក្លាយជាដំណាំប្រចាំតំបន់ដ៏ល្បីល្បាញ ដែលនៅវៀតណាមគេស្គាល់ថា "Dừa Sáp"។
របត់ប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សំខាន់ដែលធ្វើឱ្យគេអាចបង្កើតចម្ការដូងខ្ទិះបាន គឺកើតឡើងនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ ដោយស្នាដៃអ្នកវិទ្យាសាស្ត្ររុក្ខជាតិជនជាតិហ្វីលីពីន ឈ្មោះបណ្ឌិត Emerita de Guzman។ លោកស្រីបានរកឃើញវិធីសាស្ត្របណ្តុះអំប្រ៊ីយ៉ុងក្នុងកែវពិសោធន៍ (Embryo Rescue ឬ Tissue Culture)។ តាមរយៈបច្ចេកទេសនេះ គេបានយកអំប្រ៊ីយ៉ុងតូចមួយចេញពីផ្លែដូងខ្ទិះ រួចយកទៅចិញ្ចឹមបណ្តុះក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍ជំនួសការដាំក្នុងដី។ លទ្ធផលគឺគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើល ដោយដើមដូងដែលដុះចេញពីបច្ចេកទេសនេះ អាចផ្តល់ផលជាដូងខ្ទិះរហូតដល់ ៧៥% ទៅ ១០០% ឯណោះក្នុងមួយធ្លាយ។
របកគំហើញដ៏អស្ចារ្យនេះ បានបើកទំព័រថ្មីសម្រាប់ការដាំដុះចម្ការដូងខ្ទិះជាលក្ខណៈពាណិជ្ជកម្ម។ បច្ចុប្បន្ន កសិករទំនើបនៅហ្វីលីពីន ថៃ វៀតណាម រួមទាំងកម្ពុជាផងដែរ លែងពឹងផ្អែកលើសំណាងទៀតហើយ។ ពួកគេបានងាកមកទិញកូនដូងខ្ទិះដែលបានពីការបណ្តុះកោសិកា ដើម្បីយកមកបង្កើតជាចម្ការធំៗ ដែលប្រើពេលត្រឹមប្រហែល ៣ ទៅ ៤ ឆ្នាំប៉ុណ្ណោះក្នុងការផ្តល់ផល។
ជារួម ដូងខ្ទិះបានធ្វើដំណើរដ៏វែងឆ្ងាយ ពីអំណោយដ៏កម្រនៃធម្មជាតិ ដែលពីមុនត្រូវរង់ចាំសំណាង មកជាសមិទ្ធផលនៃវិទ្យាសាស្ត្រកសិកម្មដ៏ទំនើប។ វាមិនត្រឹមតែជាវត្ថុធាតុដើមដ៏ល្អឯកសម្រាប់ធ្វើបង្អែម ការ៉េម ឬកោសលាយទឹកដោះគោខាប់ប៉ុណ្ណោះទេ តែវាក៏ជារុក្ខជាតិសេដ្ឋកិច្ចដែលផ្តល់ប្រាក់ចំណូលខ្ពស់ និងជួយលើកស្ទួយជីវភាពកសិករបានយ៉ាងច្រើនផងដែរ។
