អំពីប្រវត្តិដំណាំប័រ
ដំណាំប័រ ដែលបច្ចុប្បន្នត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា "មាសបៃតង" ក្នុងវិស័យកសិកម្ម មានប្រវត្តិដើមកំណើតកាលពីជាង ១០,០០០ ឆ្នាំមុន នៅតំបន់អាមេរិកកណ្តាល ជាពិសេសក្នុងប្រទេសម៉ិកស៊ិក។ ពីដំបូងឡើយ ប័រគ្រាន់តែជារុក្ខជាតិព្រៃដែលដុះតាមធម្មជាតិ ហើយត្រូវបានជនជាតិដើមអាមេរិកាំង "Aztec" ស្គាល់និងប្រើប្រាស់ជាអាហារប្រចាំថ្ងៃ ដោយពួកគេបានដាក់ឈ្មោះផ្លែឈើនេះថា "Ahuacatl" ព្រោះវាជាប្រភពថាមពលនិងមានគុណប្រយោជន៍ខ្ពស់ចំពោះសុខភាព។ ការដាំដុះដំណាំនេះនៅតែមានកម្រិតជាលក្ខណៈគ្រួសារតូចៗ រហូតដល់សតវត្សទី១៦ នៅពេលដែលក្រុមអ្នករុករកជនជាតិអេស្ប៉ាញបានមកដល់ទ្វីបអាមេរិក។ ពួកអេស្ប៉ាញបានភ្លក់រសជាតិដ៏ឈ្ងុយឆ្ងាញ់នេះ ហើយបានប្តូរឈ្មោះវាទៅជា "Aguacate" ព្រមទាំងបាននាំយកគ្រាប់ពូជប័រទៅដាំនៅប្រទេសអេស្ប៉ាញ និងចែកចាយបន្តទៅកាន់បណ្តាប្រទេសដទៃទៀតនៅអឺរ៉ុប អាមេរិកខាងត្បូង និងតំបន់អាស៊ីកំឡុងយុគសម័យអាណានិគម។
ទោះបីជាដើមប័រត្រូវបានចែកចាយទៅកាន់តំបន់ជាច្រើនក៏ដោយ ការវិវត្តទៅជាចម្ការខ្នាតពាណិជ្ជកម្មពិតប្រាកដ ទើបតែផ្ទុះឡើងនៅដើមសតវត្សទី២០ ក្នុងរដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា សហរដ្ឋអាមេរិក។ របកគំហើញដ៏អស្ចារ្យបំផុតបានកើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩២៦ នៅពេលដែលលោក Rudolph Hass បានរកឃើញពូជប័រថ្មីមួយដោយចៃដន្យ ដែលមានសំបកក្រាស់ គគ្រើម និងពណ៌ក្រម៉ៅ។ ពូជដែលត្រូវបានដាក់ឈ្មោះថា "ប័រហាស" (Hass Avocado) នេះ បានដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមធំបំផុតរបស់ផ្លែប័រ គឺការឆាប់ខូចគុណភាព ដោយសារសំបកដ៏រឹងមាំរបស់វាផ្តល់ភាពងាយស្រួលក្នុងការដឹកជញ្ជូនផ្លូវឆ្ងាយ និងទុកបានយូរ។ កត្តានេះបានជំរុញឱ្យកសិករឈូសឆាយដីរាប់ពាន់ហិកតា បង្កើតជាចម្ការប័រខ្នាតធំដើម្បីនាំចេញទៅទូទាំងពិភពលោក។
ចំណែកឯនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាវិញ ដំណាំប័រត្រូវបានគេជឿថាបាននាំចូលមកដាំតាំងពីសម័យអាណានិគមបារាំង ប៉ុន្តែទើបតែប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះប៉ុណ្ណោះ ដែលវាបានប្រែក្លាយទៅជាដំណាំកសិឧស្សាហកម្មយ៉ាងពិតប្រាកដ។ តំបន់ភ្នំនិងខ្ពង់រាបដែលមានអាកាសធាតុត្រជាក់មធ្យម និងដីក្រហម ដូចជាខេត្តមណ្ឌលគិរី រតនគិរី និងប៉ៃលិន បានក្លាយជាតំបន់ដាំដុះប័រដ៏មានសក្តានុពលបំផុត ដោយកសិករបាននាំចូលពូជល្បីៗមកដាំដុះជាចម្ការធំៗ។ ការរីកចម្រើននេះ បានជួយលើកស្ទួយជីវភាពប្រជាកសិករ និងប្រែក្លាយដំណាំព្រៃពីបុរាណមួយនេះ ឱ្យទៅជាកសិផលសេដ្ឋកិច្ចដ៏លេចធ្លោប្រចាំតំបន់យ៉ាងរឹងមាំ។
